( 1 ) اجتماع دانشمندان در محضر امام دانشمندان علم فقه و قاريان در اطراف امام عليه السلام حلقه زده بودند و در سفر و حضر از آن حضرت جدا نمىشدند ، چنين بود كه هرگاه قصد سفر به بيت اللّه الحرام مىفرمود ، بيش از هزار دانشمند و قارى ، امام را همراهى مىكردند « 1 » و نظريات و فتواهاى آن حضرت و آنچه از علوم و حكمتها و آداب دل‌پسندى را كه بر ايشان القا مىفرمود ، ثبت مىكردند . ( 2 ) شاگردان و اصحاب امام از مدرسهء امام عليه السلام جمع زيادى از بزرگان علما و فقها برخاستند ؛ كسانى كه علم و عرفان را در جهان اسلام منتشر كردند و ما در ذيل شرح حال آنان و همچنين شرح حال اصحاب امام را نقل مىكنيم و به نظر ما اين مطلب از متمّمات بحث دربارهء شخصيت آن حضرت است . - الف - ( 3 ) 1 - ابان بن أبى عياش شيخ او را از اصحاب امام سجّاد عليه السلام برشمرده و ابن غضايرى مىگويد : وى يكى از تابعين است ؛ از انس بن مالك و از امام على بن حسين عليهما السلام روايت كرده است وى ضعيف است و قابل توجه نمىباشد . علماى شيعه كتاب سليم بن قيس را از مجعولات او مىدانند . « 2 » و احمد بن حنبل مىگويد :

--> ( 1 ) بحار الأنوار . ( 2 ) معجم رجال الحديث : 1 / 18 .